خراش وارد كردن بر سر و صورت ، كندن و چيدن مو از روى بى تابى در مرگ كسى جايز نيست . بر عدم جواز ادعاى اجماع شده است ؛ « 1 » هرچند برخى ، لطمه و خراش وارد كردن بر خود را ، در صورتى كه ضرر قابل توجهى نداشته باشد ، جايز دانسته‌اند . « 2 » گريبان چاك كردن مرد جز در مرگ پدر و برادر جايز نيست . در حرمت آن بر زن اختلاف است . « 3 » در جواز داد زدنِ خارج از حدّ معمول در مرگ كسى ، اختلاف است . بسيارى آن را حرام دانسته‌اند . « 4 » در برخى مصاديق جزع ، مانند كندن مو و خراشيدن صورت توسط زن و گريبان چاك كردن مرد در مرگ فرزند و همسر ، علاوه بر حرمت ، كفّاره ثابت است و كفّارهء آن كفّارهء شكستن قسم ( اطعام يا پوشاندن ده مسكين و يا آزاد كردن ده بنده ) است . « 5 » برخى بر زن در چيدن موى خود كفّارهء افطار روزهء ماه رمضان ( آزاد كردن بنده ، دو ماه روزه گرفتن يا شصت مسكين اطعام دادن ) را واجب دانسته‌اند . « 6 » از حرمت جزع ، جزع كردن بر سالار شهيدان ، اباعبد اللَّه الحسين عليه السّلام « 7 » و - به تصريح برخى - ساير ائمه و انبياى الهى استثنا شده است . « 8 » جزع يمانى جَزْع يمانى : از سنگهاى معدنى . جزع يمانى سنگى است منسوب به يمن كه از معادن عقيق در يمن استخراج مىشود و شبيه عقيق است . رنگ آن سياه و سفيد است ، بسان چشم ، به گونه‌اى كه چشم را در سياهى و سفيدى بدان تشبيه مىكنند . جزع يمانى انواعى دارد . كمياب‌ترين نوع آن معروف به « جزع بقرانى » است كه خطوطى مستقيم و ممتد دارد . « 1 » از عنوان ياد شده در باب صلات نام برده‌اند .

--> ( 1 ) المبسوط 1 / 189 ؛ كتاب السرائر 1 / 173 . ( 2 ) العروة الوثقى 2 / 131 . ( 3 ) جواهر الكلام 4 / 367 . ( 4 ) الحدائق الناضرة 4 / 153 ؛ العروة الوثقى 2 / 131 . ( 5 ) جواهر الكلام 33 / 186 . ( 6 ) 183 - 185 ؛ العروة الوثقى 2 / 132 . ( 7 ) التنقيح ( الطهارة ) 9 / 235 ؛ صراط النجاة 5 / 300 . ( 8 ) جواهر الكلام 4 / 371 . 1 لغت نامهء دهخدا و مجمع البحرين / واژهء « جزع » .